PCa ez da abiarazten:
zer ari zaizun esaten

Argi bat ere pizten ez denean eta haizagailurik biratzen ez denean, ordenagailuak ez du korronterik jasotzen edo elikatze-iturriak ez du ematen. Matxura batean pentsatu aurretik, baztertu errazena: probatu entxufea beste aparatu batekin, kendu tartean dagoen entxufe-regleta, egiaztatu kablea ondo sartuta dagoela bi muturretan eta, mahai gaineko ordenagailu batean, iturriaren atzealdeko etengailua pizteko posizioan dagoela. Eramangarri batean, konektatu kargagailua eta begiratu haren pilotua pizten den; bateria guztiz deskargatuta bazegoen, utzi denbora batez kargatzen berriro probatu aurretik. Horrekin guztiarekin oraindik seinalerik ematen ez badu, ziurrenik iturria, kargagailua, botoia edo plaka nagusia da, eta hor ez dago etxeko egiaztapen segururik: elikatze-iturri bat irekitzea ez da aukera bat, haren kondentsadoreek karga gorde dezaketelako deskonektatuta egon arren.

Ordenagailuak korrontea jasotzen duela, baina zerbaitek ez duela abiaraztea osatzen edo irudia ez dela monitorera iristen. Lehenik, baztertu zatirik tontoena, ohikoenetako bat ere badena: monitorea itzalita, monitorearen menuan bideo-sarrera okerra, kable askatua edo, txartel grafikoa duten mahai gaineko ordenagailuetan, kablea plaka nagusiaren irteeran konektatuta txartelarenean beharrean. Beste monitore batekin, telebista batekin edo beste kable batekin probatzeak minututan argitzen du. Hori guztia baztertuta pantaila beltz jarraitzen badu, ohiko susmagarriak memoria, txartel grafikoa, iturria edo plaka nagusia dira. Kontuan izan, gainera, ordenagailu berri batzuek normalean baino askoz gehiago behar dutela lehen abiaraztean memoria aldatu edo BIOSa eguneratu ondoren, memoria doitzen dutelako irudia erakutsi aurretik: utzi pare bat minutu indarrez itzali aurretik.

Ordenagailua bera da sistema kargatu aurretik egiten duen hasierako egiaztapenean zein piezak huts egin duen esaten dizuna. Arazoa da kodea ez dela unibertsala: plaka nagusiaren edo BIOSaren fabrikatzaile bakoitzak txistu luze eta laburren bere konbinazioak erabiltzen ditu, eta marka beraren barruan ere aldatu egiten dira belaunaldien artean. Horregatik, interneten aurkitutako taula generiko batek pieza okerrera eraman zaitzake. Baliagarria da patroi zehatza idaztea —zenbat txistu, luzeak ala laburrak, errepikatzen diren— eta zure plakaren edo ordenagailu-modeloaren eskuliburuan bilatzea. Plaka moderno askok ez dute bozgorailurik, eta horren ordez etiketadun pilotu txiki batzuk dituzte, huts egiten duen fasean piztuta geratzen direnak; eramangarri batzuek, berriz, pizte-pilotua edo maiuskulena patroi zehatz batekin keinuka jartzen dute. Modua edozein dela ere, idatzi: diagnostiko-denbora aurrezten digu.

Ez nahitaez, baina aukeretako bat da, eta baztertzea gehien axola duena. Fabrikatzailearen logoa agertzeak esan nahi du ordenagailuaren oinarrizko zatiak funtzionatzen duela: hutsa gero dator, sistema kargatzen saiatzean. Ohiko kausak dira erdizka eten zen eguneraketa bat, abiarazte-fitxategi hondatuak, ordenagailua abiarazteko erabiltzen saiatzen den pendrive edo kanpoko disko konektatu bat, gehiegizko berotzea edo, hain zuzen, huts egiten hasi den disko bat. Lehenik, deskonektatu ezinbestekoa ez den guztia eta irakurri lasai berrabiarazi aurretik mezuren bat agertzen den; mugikorrarekin ateratako argazki batek laguntzen du. Klikak, kirrinkak edo abiarazi eta gelditzen den diskoa entzuten badituzu, utzi saiatzeari une horretan bertan: begiztako berrabiarazte bakoitza hondatuta egon daitekeen disko baten abiarazte bat gehiago da, eta hori da, hain zuzen, barruan dagoena berreskuratzea zailtzen duena.

Utzi ziklo oso bat amaitzen eten gabe, batzuetan berak bakarrik konpontzen duelako arazoa. Puntu berera itzultzen bada, Windowsek aukera aurreratuen menu bat eskaintzen du: abiarazte-konponketa, sistema leheneratzea edo azken eguneraketa desinstalatzea; babeskopia berri bat duen ordenagailu batean aukera horiek probatzea zentzuzkoa da. Itsu-itsuan egin behar ez dena da «Berrezarri PC hau» aukeratzea, markatzen duzun aukeraren arabera zure fitxategiak ken ditzakeelako, ezta diskoan idazten duten disko-egiaztapenak abiaraztea ere hura «konpontzeko». Begizta huts egiten ari den disko batengatik bada, tresna horiek denbora luzez lanean edukitzen dute eta zure dokumentuak zeuden eremua bera alda dezakete. Beraz, ezer ukitu aurreko galdera nagusia da garrantzitsuenaren babeskopia duzun ala ez. Ez baduzu, itzali ordenagailua eta ekarri: lehenik edukia ziurtatzen da, gero sistema konpontzen.

Mahai gaineko ordenagailu batean, bai, kaxa irekitzen eroso sentitzen bazara; haizagailuak biraka dituen pantaila beltz bat gehien konpontzen duen egiaztapenetako bat da. Itzali, deskonektatu korronte-kablea, ukitu kaxaren margotu gabeko zati metaliko bat elektrizitate estatikoa deskargatzeko, ireki moduluaren hegalak, atera eta sartu berriro zuzen eta irmo, hegalak bere kabuz itxi arte. Hartu moduluak ertzetatik, kontaktu urreztatuak ukitu gabe, eta ez behartu ezer: sartzen ez bada, buelta emanda dago. Eramangarri batean beste kontu bat da: modelo askotan memoria plakara soldatuta dago eta beste batzuetan asko desmuntatu behar da hara iristeko, bidean klip eta kable lau hauskorrekin. Hor ez du arriskuak merezi. Eta mahai gainekoa ireki nahi ez baduzu ere, ez da ezer gertatzen: tailerrean bost minutuko egiaztapena da.

Sistema hondatu bat konpon dezake, baina azken aukera da, ez lehena, eta inoiz ez zure datuak salbu izan gabe. Berrinstalatzeak giga asko idaztea dakar zure dokumentuak dauden disko berean, eta nola egiten den arabera zuzenean ezaba ditzake edo zeuden eremuaren gainean idatzi. Gainera, benetako kausa huts egiten hasi den disko bat bazen, berrinstalazioa prozesuaren erdian okertuko da edo sistema berriak gutxi iraungo du, eta disko horren funtzionamendu-orduak unerik txarrenean gastatuko dituzu. Ordena zuzena alderantzizkoa da: lehenik diskoaren egoera egiaztatu eta garrantzitsua dena kopiatu, gero erabaki sistemak konponbidea duen ala hutsetik instalatzea komeni den. Une horretan babeskopia egiaztatua baduzu eta diskoa osasuntsu badago, berrinstalatzea irtenbide garbia eta guztiz baliozkoa da; ez baduzu, ezusteko bat galera bihurtzen duen urratsa da, gehienetan.

Zein piezak huts egin duen eta ordenagailuaren gainerakoa nola dagoen araberakoa da; beraz, ezin da diagnostikoa baino lehen erantzun. Kable bat, kargagailu bat, elikatze-iturri bat edo disko bat konponketa mugatuak dira, eta gainerakoan osasuntsu dagoen ordenagailu bati bizitza erabilgarria itzuli ohi diote. Urte batzuetako eramangarri bateko plaka nagusia, edo jada sistemaren eguneraketarik jasotzen ez duen ordenagailu batean hainbat pieza aldi berean, beste kontu bat da, eta erabaki aurretik alderatzea komeni da. Erabaki horretatik kanpo daudenak zure datuak dira: ordenagailuak konponketa merezi ez badu ere, haren diskoan dagoena ia beti atera eta ordenagailu berrira pasa daiteke, diskoa ondo badago. Horregatik, lehenik benetan zerk huts egin duen jakin behar da. Hori aurrean dugula, aukera bakoitzak zenbat kostatuko lukeen esaten dizugu, eta ondorioa konpontzeak merezi ez duela bada, berdin esaten dizugu.