Satélite normal
ou Starlink?

A altura da órbita, e de aí sae todo o demais. Un satélite xeoestacionario está a uns 35.800 km sobre o ecuador; os de Starlink orbitan a uns 550 km, moito máis preto da Terra. Como o sinal ten que subir e baixar dúas veces, ida e volta, co xeoestacionario ese percorrido suma da orde de 143.000 km, mentres que con Starlink son uns 2.200 km. Esa diferenza de distancia é a que determina o retardo de cada un: arredor de medio segundo nun caso, milisegundos no outro. Non é unha cuestión de que operador ofrece mellor tecnoloxía nin de que tarifa se contrata: é xeometría orbital pura, e non se pode compensar con mellores equipos en terra. Antes de fixarte no prezo ou na cobertura, mira que tipo de satélite hai detrás de cada oferta, porque esa altura condiciona todo o que vas poder facer coa conexión despois.

Na práctica, mal, e convén sabelo antes de contratar se o uso principal vai ser o traballo remoto. Con case medio segundo de retardo por cada intercambio, a conversa píase constantemente: falas, a outra persoa non o recibe a tempo, cre que remataches e responde, e o resultado son interrupcións continuas que ningunha aplicación de videochamada xestiona ben, por boa que sexa a túa cámara ou o teu micrófono. O software interpreta ese retardo como unha rede inestable e degrada a calidade de imaxe para compensar, o que empeora aínda máis a experiencia. Para navegar, ler o correo, descargar arquivos ou ver vídeo en diferido si serve sen problema, porque eses usos non dependen dunha resposta inmediata. Con Starlink, ao ter moito menos retardo, as videochamadas funcionan con normalidade. Se a túa actividade depende de reunións por vídeo, esa diferenza soa xa debería inclinar a decisión.

Si, os dous, porque calquera enlace por satélite atravesa a atmosfera e unha treboada intensa absorbe e dispersa parte do sinal, o que se nota como cortes ou velocidade reducida mentres dura o episodio. Non hai antena que se libre diso do todo. A diferenza práctica está en como se xestiona: a antena de Starlink está deseñada para reorientarse soa se detecta que o sinal empeora, leva calefactor integrado para fundir a neve que se acumula enriba, e o problema adoita durar o que dura a treboada, nada máis. No satélite tradicional, se o punto exacto do ceo ao que apunta o prato queda afectado por chuvia intensa ou nubes moi cargadas, o efecto pode notarse igual de forte, co engadido de que o prato non se reorienta só se algo cambia. En calquera caso, un chaparrón puntual non ten nada que ver co problema estrutural da latencia, que está aí todos os días, chova ou non.

Non, e é das preguntas que máis nos fan quen xa ten unha instalación previa. Son tecnoloxías incompatibles por deseño: unha parabólica de satélite tradicional é un prato fixo que se apunta unha soa vez, con moita precisión, cara a un punto exacto do ceo que non se move porque o satélite xeoestacionario tampouco se move. A antena de Starlink é plana, electrónica, e vai cambiando de satélite varias veces por minuto segundo cruzan o ceo, así que precisa poder reorientar o feixe constantemente, algo que un prato parabólico non pode facer. Non hai adaptador nin configuración que salve esa diferenza: o prato vello non serve e hai que substituílo enteiro. O que si se aproveita case sempre é a parte de obra que xa está feita, o mastro ou soporte onde ía montado e o paso de cable ata o interior da vivenda, que adoita ser a parte máis laboriosa de calquera instalación nova.

Distinta, non mellor, e confundir unha con outra leva a decisións erróneas antes de instalar nada. O satélite tradicional precisa unha liña completamente despexada cara a un único punto fixo do ceo, orientado cara ao sur na península, sen ningún obstáculo entre o prato e ese punto: unha árbore ou un edificio que o tape inutiliza a conexión enteira. Starlink precisa algo distinto, un cono amplo de ceo despexado por riba da antena, porque vai cambiando de satélite constantemente a medida que cruzan o ceo en distintas direccións, non só cara ao sur. Iso significa que un tellado con vistas perfectas ao sur pero rodeado de árbores noutras direccións pode ser ideal para o satélite tradicional e inservible para Starlink, e ao revés. A comprobación hai que facela sempre in situ, de pé no lugar exacto onde vai ir a antena, non a ollo desde unha fotografía ou desde o chan do xardín.

Adoita telo, case sempre en forma de cota de datos mensual ou dunha política de uso razoable que reduce a velocidade de forma drástica unha vez a superas, aínda que sigas pagando a mesma cota. É unha das queixas máis repetidas de quen vén dun satélite tradicional: a conexión funciona ben os primeiros días do mes e logo arrástrase o resto, xusto cando máis se precisa. Non é un fallo técnico, é unha condición comercial desa modalidade de servizo, e adoita estar na letra pequena do contrato en lugar de no titular da oferta. Como estas condicións cambian entre operadores e co tempo, o importante non é memorizar unha cifra concreta, senón comprobar sempre o límite exacto e que pasa ao superalo antes de asinar, sexa a oferta de satélite tradicional, de Starlink ou de calquera outro provedor de internet.

Non é tan radical: segue tendo sentido en tres situacións concretas. A primeira é cando a localización non ten o cono de ceo despexado que precisa Starlink, por exemplo entre montañas moi pechadas, pero si conserva unha liña limpa cara ao punto fixo do sur que pide o satélite tradicional. A segunda é cando xa existe unha instalación funcionando, o uso que se lle dá é básico, correo e navegación pouco esixente, e cambiala non compensa o custo nin a molestia. A terceira son servizos de datos moi específicos e de baixo volume para os que o retardo non importa, como certos sistemas de telemetría. Fóra deses tres casos, para o uso xeral dunha vivenda ou dun negocio, con teletraballo, videochamadas ou varios dispositivos conectados á vez, Starlink está noutra categoría de rendemento e a diferenza nótase desde o primeiro día de uso.

Depende do que fagas coa conexión, non de canto tempo levas con satélite tradicional. Se fas videochamadas con regularidade, teletraballas con aplicacións que precisan resposta rápida ou usas escritorio remoto para conectarte a un ordenador da oficina, o salto nótase desde o primeiro día: son usos que co retardo do xeoestacionario simplemente non funcionan ben, e con Starlink pasan a funcionar con normalidade. Se o teu uso é máis lixeiro, navegar, correo, algún vídeo en diferido, a mellora existe igualmente porque o retardo baixa moito, pero nótase menos no día a día e entón si entra en xogo valorar se o cambio compensa fronte a manter o que xa tes funcionando. O máis práctico é facer esa conta mirando o teu uso real da conexión durante unha semana normal, non o uso que cres que fas.