Radioenlace
ou Starlink?

Un provedor local instala unha ou varias antenas emisoras nun punto elevado da zona —un repetidor nun cumio, un depósito de auga, unha masía situada nun outeiro— e desde aí conecta a esa antena unha boa saída a internet, case sempre por fibra. Desde ese punto lanza enlaces de radio individuais cara a unha antena pequena que se instala no tellado de cada cliente, orientada directamente cara ao repetidor. É unha rede terrestre de punto a multipunto: o sinal viaxa en liña recta polo aire durante uns poucos quilómetros, nunca sae ao espazo nin rebota nun satélite. Esa diferenza é a que explica case todo o demais que distingue o radioenlace de Starlink: como non ten que percorrer a distancia ata unha órbita baixa e volver, a súa latencia parécese moito máis á dunha fibra ca á de calquera tecnoloxía satelital, aínda que, como calquera rede de radio, depende de manter esa liña de visión limpa.

Depende de dúas cousas moi concretas, e ningunha é unha cuestión de gustos: se existe visión directa sen obstáculos entre o teu tellado e o repetidor do provedor local, e que saída a internet ten ese provedor detrás, porque de aí sae a capacidade que reparte entre todos os seus clientes. Cando as dúas cousas están ben —hai visión limpa e a saída está ben dimensionada para o número de clientes que atende— o radioenlace adoita gañar nas tres frontes que máis importan no día a día: menor latencia por ser rede terrestre, cota habitualmente máis baixa ca un plan satelital comparable, e un soporte que coñeces, con alguén que sobe ao teu tellado en persoa. Cando non hai visión directa a ningún repetidor próximo, simplemente non hai debate posible: o radioenlace non é unha opción técnica, e aí Starlink gaña por descarte, non por comparación.

Significa que a saída a internet que o provedor leva ata o repetidor non é exclusiva túa: repártena todos os clientes que colgan dese mesmo punto, igual que ocorre con calquera rede de acceso compartido, incluído o cable en segundo que configuracións. Se o provedor dimensionou ben esa saída en proporción ao número de clientes que foi sumando, ti non notas nada distinto de ter unha liña propia. O problema aparece cando o provedor creceu máis rápido do que ampliou a súa capacidade: entón o servizo vai ben a media mañá e arrástrase ás sete ou oito da tarde, cando todo o mundo se conecta á vez desde a casa. É a pregunta máis incómoda que lle podes facer a un provedor local antes de contratar, e tamén a máis reveladora: un que dimensiona ben contéstacha sen rodeos, e un que a esquiva xa che está a dar a resposta.

Compróbaa o propio provedor local, normalmente sen custo, porque a el tampouco lle interesa instalar unha antena que despois non vai funcionar. O técnico mira a altura á que está a súa antena emisora, a altura do teu tellado e todo o que hai na liña recta entre os dous puntos: árbores, outros edificios, o propio relevo do terreo. Non é unha comprobación que poidas facer de forma fiable a ollo desde o chan, porque unha diferenza dun par de metros na altura do soporte pode ser a que decide se hai visión ou non. E convén ter en conta que a visión de hoxe non está garantida mañá: unha árbore que segue medrando, unha nave que se constrúa na parcela de diante ou mesmo un cambio de rasante nunha obra próxima poden cortar un enlace que levaba anos funcionando sen problema. Por iso paga a pena preguntar tamén que pasa se iso ocorre.

Menos ca ao satélite en termos xerais, pero non é cero, e depende sobre todo da frecuencia de radio que use o enlace concreto: as bandas máis altas, que permiten máis velocidade, son tamén máis sensibles á atenuación por chuvia intensa, mentres que as bandas máis baixas aguantan mellor o mal tempo a cambio de algo menos de capacidade. É unha decisión técnica que toma o provedor ao deseñar a súa rede, non algo que poidas escoller ti como cliente. Un enlace ben dimensionado para o clima da zona soporta sen problema o mal tempo habitual do Vallès Oriental —chuvia normal, algo de néboa, vento— e só se resente de forma perceptible en episodios de precipitación realmente intensa, que ademais adoitan ser curtos. Se che preocupa especialmente este punto, pregúntalle ao provedor en que banda traballa o seu enlace e que marxe ten fronte á chuvia forte: é información que un provedor serio coñece e comparte sen problema.

Non hai unha resposta xeral válida para todos os casos, porque depende do plan concreto que ofreza cada provedor de radioenlace e de como o teña configurado, así que é unha pregunta que hai que facer explicitamente antes de asinar, non dar por suposta. O que si é unha tendencia bastante constante é que os enlaces de radio orientados ao consumo doméstico adoitan ser asimétricos, con máis capacidade de baixada ca de subida, exactamente igual que ocorre cos plans estándar de Starlink. Isto importa pouco se o uso é navegar, ver vídeo ou facer videochamadas puntuais, onde a baixada manda con claridade. Importa moito se a túa actividade implica subir volumes grandes de forma constante: copias de seguridade automáticas na nube, cámaras de vixilancia que gravan fóra das instalacións, ou servidores propios accesibles desde fóra. Nesses casos, pide o dato de subida por escrito, no contrato ou na ficha do plan, antes de decidir.

Si, e en negocios onde quedar sen conexión ten un custo real —unha tenda con TPV, un despacho con chamadas constantes, calquera actividade que non pode parar— é unha das combinacións máis sólidas que existen precisamente porque os dous fallan por causas distintas. Móntase cun router de dobre WAN configurado para usar o radioenlace como liña principal, aproveitando a súa mellor latencia, e conmutar automaticamente a Starlink en canto detecta que a principal caeu. A razón pola que funciona tan ben como respaldo mutuo é que non comparten nin infraestrutura nin causas de fallo: unha avaría no repetidor do provedor local, un corte eléctrico no seu equipo, ou un problema na fibra que leva ata ese punto non afectan en absoluto á antena Starlink, que recibe o sinal directamente do espazo. É a mesma lóxica que levaría a combinar fibra e Starlink, aplicada aquí co radioenlace no papel principal.

É un risco real e hai que telo en conta con honestidade, porque moitos destes provedores son empresas pequenas, ás veces dunha soa persoa, que dan un servizo excelente mentres existen pero que non teñen detrás a estrutura dunha gran operadora. Antes de contratar, pregunta cantos anos leva funcionando, a cantos clientes dá servizo na zona e se ten algún tipo de respaldo ou sucesión pensada para o negocio. Un provedor cunha década de traxectoria e varios centos de clientes na comarca dá máis garantías ca un que comezou o ano pasado cunha antena no seu propio tellado. Con Starlink o risco é distinto pero tamén existe: non hai ningún provedor local que coñeza a túa instalación nin a quen poidas chamar cando algo falla, só un sistema de tíckets. Ningunha das dúas opcións é inmune a desaparecer ou a fallar; o que cambia é a quen podes chamar mentres tanto.